Pozwy zbiorowe - postępowanie grupowe

      Pozwy zbiorow to nowość na gruncie polskiego systemu prawnego.

      Ustawa o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym zacznie opbowiązywać od 19 lipca 2010 roku.

Pozew zbiorowy (ang. class action) określany jest przez polskiego ustawodawcę jako postępowanie grupowe.

Umożliwia dochodzenie swoich praw przez kilka osób jednocześnie.

Ustawa zakłada, że postępowanie grupowe będzie dotyczyć sytuacji, gdy co najmniej 10 osób będzie dochodzić swoich roszczeń indywidualnych od jednego podmiotu.

Zaletą postępowania grupowego ma być :

- obniżenie kosztów postępowania
- zwiększenie efektywności ochrony sądowej (np. gdy wiele osób dochodzi małych kwot)
- ujednolicenie rozstrzygnięć w podobnych sprawach
- ekonomia wymiaru sprawiedliwości

Etapy postępowania grupowego to :

- postępowanie w przedmiocie dopuszczalności postępowania,
- ustalenie zakresu podmiotowego i przedmiotowego sprawy, kończące się postanowieniem sądu w przedmiocie składu grupy,
- rozpoznanie sprawy kończące się wydaniem orzeczenia co do istoty sprawy,
- wykonanie orzeczenia, w tym w zakresie kosztów postępowania.
 

Przesłanką do zakwalifikowania do tej samej grupy jest jednakowa podstawa faktyczna roszczenia, a więc sytuacja, gdy np. kilka osób  korzystało z usług jednego banku przez który zostały oszukane, kuracja tym samym medykamentem, który okazał się szkodliwy, zamieszkiwanie w strefie negatywnego oddziaływania zakładu przemysłowego.

Wzorem ustawodawstw innych państw, powodem w postępowaniu grupowym jest tzw. reprezentant grupy, którym może być członek grupy albo powiatowy (miejski) rzecznik konsumentów. Rozwiązanie takie wynika ze specyfiki postępowania grupowego, w którym w skład grupy wchodzi niekiedy duża (nawet do kilkunastu tysięcy) liczba osób i dla jego sprawnego przeprowadzenia konieczne jest przyznanie legitymacji czynnej jednemu podmiotowi.

      Na reprezentancie ciąży wiele obowiązków związanych z zebraniem grupy, uzgodnieniem zasad uczestnictwa w grupie, czy ustaleniem wynagrodzenia adwokata. Członkom grupy pozostawiono jedynie decyzje w kwestiach najistotniejszych dla ochrony ich praw podmiotowych, w szczególności co do cofnięcia pozwu, zrzeczenia się  i ograniczenia roszczenia.

Ustawa przewiduje wprowadzenie przymusu adwokackiego w sprawach rozpoznawanych w postępowaniu grupowym, co wynika z potrzeby zapewnienia profesjonalizmu w prowadzeniu procesu celem ochrony praw lub interesów członków grupy, niebiorących osobistego udziału w postępowaniu.

 W ustawie przyjęto założenie, że postępowaniem grupowym objęte zostają roszczenia tylko tych osób, które wyrażą wyraźnie  taką wolę (tzw. opt in). Dla ustalenia osobowego składu grupy niezbędne jest zatem złożenie oświadczeń o przystąpieniu do grupy przez uprawnione osoby.

Ze względu na rozpoznawanie roszczeń wielu podmiotów jednocześnie ustawodawca ustalił opłatę sądową w niższej wysokości niż w postępowaniu zwyczajnym.  
Opłata sądowa wynosi 2% wartości przedmiotu sporu lub przedmiotu zaskarżenia (a nie jak w większości innych spraw cywilnych 5%) jednak nie mniej niż 30 złotych oraz nie więcej niż 100.000 złotych.